Impyiko ni rumwe mu ngingo z’ingenzi cyane mu mubiri wacu dore ko akamaro kazo ari ntagereranywa kuva ku gusohora imyanda mu mubiri kugeza mu gukora imwe mu misemburo umubiri ukoresha. Nyamara kandi hari ibintu uramutse utaretse cyangwa ngo ubigabanye byakwangiriza impyiko niyo mpamvu tugiye kuvuga bimwe muri byo ngo hakiri kare utangire wirinde.
Imiti myinshi igabanya uburibwe ikoreshwa n’abantu benshi baba barwaye umutwe, abaribwa n’imihango, amenyo, umugongo…
Nibyo koko izakugabanyiriza uburibwe ariko uko uyikoresha kenshi niko uba wiyangiriza impyiko. Usabwa kuyikoresha mu gihe nta bundi buryo kandi uburibwe bwahagarara ugahita uyihagarika nayo ukanirinda kunywa irenze igipimo ushaka gukira uburibwe vuba.
Iyo havuzwe umunyu mwinshi jya uhita wumva sodiyumu nyinshi. Umunyu mwinshi uzamura umuvuduko w’amaraso kandi ibi bigira ingaruka ku mpyiko. Ku munsi ntugomba kurya umunyu urenze 5g nkuko OMS ibidusaba.
Ibiribwa binyuzwa mu nganda bigapfunyikwa akenshi biba byongewemo sodiyumu na phosphore. Tumaze kubona ko sodiyumu nyinshi Atari nziza niko bimeze no kuri fosifore. Nubwo fosifore ari nziza ariko iyo ibaye nyinshi byangiza impyiko n’amagufa.
Kunywa amazi ni ingenzi kuko bifasha impyiko gusohora imyanda na sodiyumu idakenewe mu mubiri (niyo mpamvu inkari ziba zirimo urwunyunyu). Kutanywa amazi uba uri guhemukira impyiko zawe kuko bizisaba gukamura ayo ufite mu mubiri bikazinaniza zikaba zanakurizamo kurwara. Mu gihe udafite impyiko zinaniwe cyangwa zirwaye usabwa kunywa amazi byibuze litiro ebyiri ku munsi.
Muri rusange kuryama ugasinzira ni ingenzi ku buzima by’umwihariko bikaba byiza ku mpyiko. Iyo usinziriye biha akanya impyiko ko kwisukura ubwazo no gukora akazi kose. Byibuze umuntu mukuru yagasinziriye amasaha 8 ku munsi.
Poroteyine ziva ku matungo zongera aside mu maraso bikangiza impyiko ntizizongere kubasha gusohora aside mu mubiri vuba. Poroteyine ni ingenzi kuko zubaka umubiri wacu, gusa ni byiza kuzifata kandi ukanarya imboga n’imbuto bifasha mu kuringaniza byose mu mubiri.
Isukari nyinshi ni isoko y’umubyibuho ukabije na diyabete kandi byombi ni isoko yo kurwara impyiko.
Mu gihe cyose bishoboka gabanya isukari ukoresha uyisimbuze imbuto n’ubuki.
Nibyo kunywa itabi byangiza ibihaha n’umutima nyamara burya ntibisiga n’impyiko. Usanga abanywa itabi cyane bagira inkari zirimo poroteyine (zirangwa nuko ziba zimeze nk’izirimo urufuro) kandi iki ni ikimenyetso cy’impyiko zangiritse.
Kunywa inzoga nyinshi (hejuru y’ibirahure bine ku munsi) byongera ibyago byo kurwara impyiko ndetse n’umwijima. Noneho iyo unageretseho kunywa itabi ibyago byikuba gatanu byo kurwara impyiko.
Kwicara igihe kinini (aha ntibivuze kwicara gusa ahubwo no kuryama igihe kinini birimo) byongera na byo ibyago byo kurwara impyiko. Gukora siporo cyangwa akandi kazi gasaba ingufu bitwika isukari bigatera umuvuduko kugenda neza byombi bikaba byiza ku mikorere y’impyiko.
1. Gukoresha kenshi imiti igabanya uburibwe
Imiti myinshi igabanya uburibwe ikoreshwa n’abantu benshi baba barwaye umutwe, abaribwa n’imihango, amenyo, umugongo…
Nibyo koko izakugabanyiriza uburibwe ariko uko uyikoresha kenshi niko uba wiyangiriza impyiko. Usabwa kuyikoresha mu gihe nta bundi buryo kandi uburibwe bwahagarara ugahita uyihagarika nayo ukanirinda kunywa irenze igipimo ushaka gukira uburibwe vuba.
2. Kurya umunyu mwinshi
Iyo havuzwe umunyu mwinshi jya uhita wumva sodiyumu nyinshi. Umunyu mwinshi uzamura umuvuduko w’amaraso kandi ibi bigira ingaruka ku mpyiko. Ku munsi ntugomba kurya umunyu urenze 5g nkuko OMS ibidusaba.
3. Kurya ibyo mu nganda kenshi
Ibiribwa binyuzwa mu nganda bigapfunyikwa akenshi biba byongewemo sodiyumu na phosphore. Tumaze kubona ko sodiyumu nyinshi Atari nziza niko bimeze no kuri fosifore. Nubwo fosifore ari nziza ariko iyo ibaye nyinshi byangiza impyiko n’amagufa.
4. Kutanywa amazi
Kunywa amazi ni ingenzi kuko bifasha impyiko gusohora imyanda na sodiyumu idakenewe mu mubiri (niyo mpamvu inkari ziba zirimo urwunyunyu). Kutanywa amazi uba uri guhemukira impyiko zawe kuko bizisaba gukamura ayo ufite mu mubiri bikazinaniza zikaba zanakurizamo kurwara. Mu gihe udafite impyiko zinaniwe cyangwa zirwaye usabwa kunywa amazi byibuze litiro ebyiri ku munsi.
5. Kutaryama
Muri rusange kuryama ugasinzira ni ingenzi ku buzima by’umwihariko bikaba byiza ku mpyiko. Iyo usinziriye biha akanya impyiko ko kwisukura ubwazo no gukora akazi kose. Byibuze umuntu mukuru yagasinziriye amasaha 8 ku munsi.
6. Kurya inyama nyinshi na kenshi
Poroteyine ziva ku matungo zongera aside mu maraso bikangiza impyiko ntizizongere kubasha gusohora aside mu mubiri vuba. Poroteyine ni ingenzi kuko zubaka umubiri wacu, gusa ni byiza kuzifata kandi ukanarya imboga n’imbuto bifasha mu kuringaniza byose mu mubiri.
7. Kurya isukari nyinshi
Isukari nyinshi ni isoko y’umubyibuho ukabije na diyabete kandi byombi ni isoko yo kurwara impyiko.
Mu gihe cyose bishoboka gabanya isukari ukoresha uyisimbuze imbuto n’ubuki.
8. Kunywa itabi
Nibyo kunywa itabi byangiza ibihaha n’umutima nyamara burya ntibisiga n’impyiko. Usanga abanywa itabi cyane bagira inkari zirimo poroteyine (zirangwa nuko ziba zimeze nk’izirimo urufuro) kandi iki ni ikimenyetso cy’impyiko zangiritse.
Umwotsi w’itabi wica n’utarinywa
9. Kunywa inzoga nyinshi
Kunywa inzoga nyinshi (hejuru y’ibirahure bine ku munsi) byongera ibyago byo kurwara impyiko ndetse n’umwijima. Noneho iyo unageretseho kunywa itabi ibyago byikuba gatanu byo kurwara impyiko.
Tunywe mu rugero
10. Kwicara umwanya munini
Kwicara igihe kinini (aha ntibivuze kwicara gusa ahubwo no kuryama igihe kinini birimo) byongera na byo ibyago byo kurwara impyiko. Gukora siporo cyangwa akandi kazi gasaba ingufu bitwika isukari bigatera umuvuduko kugenda neza byombi bikaba byiza ku mikorere y’impyiko.
Thx ja
ReplyDelete[…] twari twavuze ku byo dukora bishyira mu kaga impyiko zacu zikaba zahura n’uburwayi (wabisoma hano) . Iyo havuzwe uburwayi bw’impyiko haba havugwa kuba zakangizwa na mikorobi, kuba zacika intege […]
ReplyDelete